ОБРЕДНОСТА НА ЃУРЃОВДЕН (HIDIRELLEZ) КАКО МОСТ И ЈАЗ ПОМЕЃУ БАЛКАНСКИТЕ НАРОДИ

SUMMARY: THE RITES OF SAINT GEORGE’S DAY (HIDIRELLEZ) AS BRIDGE AND RIFT BETWEEN THE BALKAN PEOPLES

  • Зоранчо Малинов Институт за фолклор „Марко Цепенков“ – Скопје
  • Велика Стојкова Серафимовска Институт за фолклор „Марко Цепенков“ – Скопје

Abstract

Обредноста што го придружува Ѓурѓовден, покрај христијанскиот култ на св. Ѓорѓи, во себе содржи и многу архаични елементи кои ја слават пролетта. Како ден-меѓник со кој започнува потоплата половина од годината, овој празник е исполнет со разни обредно-магиски дејства кои по принципот на имитативната магија треба да ја пренесат моќта на бујната вегетација врз здравјето и напредокот на луѓето во претстојната година. Такви се обичаите со берење разни билки, тркалање во зелена трева, китење на куќите со зелени гранчиња, лулање на раззеленето дрво. Ѓурѓовден е мошне важен и за сточарските заедници, со оглед на фактот што токму на овој празник се вршат обичаи со обредно закрмување и замолзување на овците, а се коле и јагне, како своевидна жртва. Многубројните селски слави што се одржуваат на овој празник и посетата на разни култни места, како и договорите што се склучуваат помеѓу работодавци и работници, само говорат за мошне големото значење на овој празник во традицискиот календар на разните балкански, прибалкански и блискоисточни народи. Заедничките елементи во обредноста поврзана со Ѓурѓовден (Hidirellez) кај споменатите народи беше повод да се започне со иницијативата од страна на Турција за заедничка апликација овие обичаи да се најдат на УНЕСКО-вата репрезентативна листа на нематеријалното културно наследство.

 

SUMMARY

The customs and beliefs accompanying St. George’s Day („Gjurgjovden“), besides the Christian cult of St. George, contain many archaic elements that celebrate the spring. As a daybreak with which begins the warmer half of the year, this holiday is filled with various beliefs and customs with ritual-magical actions that, according to the principle of imitative magic, should transfer the power of vigorous vegetation to the health and progress of the people in the coming year. Such are, for example, the customs of harvesting various herbs, rolling into green grass, decorating houses and other objects with green twigs, swallowing of scattered wood, etc. Saint George’s Days (Hidirellez) is also very important for the breeding communities, given the fact that it is on this holiday that the customs are with ritual feeding and milking of the sheep, and they are slaughtered and lambed, as a kind of sacrifice – „kurban“, which should then be sacrificed. The numerous village celebrations held on this holiday and the visits to various cult/sacred places, as well as the contracts concluded between the various employers (owners and others) and workers (servants, shepherds, etc.) with a validity of half or a whole year, only speak for the great significance of this holiday in the traditional calendar of many peoples in the Balkans, but also wider in the area from the Alps to the Middle East. After all, the many common elements in celebrating the ritual associated with the Saint George’s Days (Hidirellez) in the various Balkan and Middle Eastern peoples was the occasion to start with the initiative by Turkey for a joint application for these customs to be found on UNESCO’s representative list of intangible cultural heritage. But unfortunately, different political and religious-cultural interests of the 12 countries that were originally included in this application, has led this project to almost completely collapse.

Published
2018-12-29
Section
ARTICLES / ПРИЛОЗИ