ЗА ОДРАЗОТ НА ЕДНА ФРИГИСКА ЛЕГЕНДА НА НАДГРОБНИТЕ СПОМЕНИЦИ НА МАКЕДОНЦИТЕ ОД РИМСКО ВРЕМЕ

Автори

ДОИ:

https://doi.org/10.58301/BM23591-213p

Клучни зборови:

Македонија, недгробни споменици, митски реминисценции, бригиско-фригиска миграција, Филомен и Букида

Апстракт

Апстракт: Заради филолошкиот и хеленоцентричен пристап во изучување на историјата на нехеленските тнр. барбарски народи, зашто брбореле на јазик неразбирлив за Хелените, нивната религија, а особено митологијата, во прв ред на Македонците, (но и на поодалечните - Римјаните, Етрурците), сѐ до денес се објаснува како псевдомитологија што наводно била направена со позајмици од грчката митологија, или пак се толкува како хеленска - на пр. македонската. Ваквото толкување на современите изучувачи, овде ќе биде разобличенo со примерот на фригиската легенда за гостољубивите сопружници Филемон и Баукида (запишана од Овидиј, Преобразби) којашто ја нема во хеленската митологија - не се споменува ниту во култот на Ѕевс ниту на Хермес, но сепак е вклучена во секој речник за грчка митологија. Одраз на оваа легенда е иконoграфијата на една група надгробни споменици од римско време во Македонија - најбројни по течението на р. Вардар (Ахiоѕ) - редок пример на материјален одраз на легендарно минато и затоа исклучително значајни.
Со одразот на фригиската легенда на овие надгробни споменици се поткрепува прастарата традиција за преселбата на Бригите зачувана само како мит, како и сродството Фриги / Бриги - последниве супстрат во етногенезата на античките Македонци, како и дека идентитетот може и треба да се изучува и со митовите.

Референци

Цитирана литература:

Винчиќ, Живојин, 1000 години антика во Тиквешијата (Неготино: Собрание на општина Неготино, 1996).

Gavrilovic – Vitas, Nadezda, People behind the faces Iconography on funerary monuments in the western parts of the CB Roman provinces, paper presented at the International conference Der Stifter und sein Monument, 14-20 јун, 2017, in Barbara Porod – Peter Scherrer (Hrsg.), Akten des 15. Internationalen Kolloquiums zum Provinzial römischen Kunstschaffen (2019) : 392- 409.

Achille Mansuelle, Guido, Le stele romane del territorio Ravenate e del basso Po, (Ravena: A. Longo 1966).

Charles, Picard и Avezou Charles, Inscriptions de Macédoine et de Thrace, Bulletin de correspondance hellénique. Volume 37 (1913) : 84-154.

Charles Picard, Sur quelques documents nouveaux concernant les cultes de Cybèle et d’Attis: de Balkans à la Gaule, Numen IV (1956): 4-10. Pl. II.

Willem de Poorter, St. Paul and St. Barnabus at Lystra, 1636, North Carolina Museum of Art.

Проева, Наде, Студии за античките Македонци (Скопје: Мaкедонија Прима, 1997).

Проева, Наде, Иконографија на тиквешкиот тип надгробни стели од римско време, Патримониум III/7–8, (2010), стр. 93 –108.

Проева, Наде, Хероизација покојника у римској провинцији Македoнији, Зборник Народног Музеја XX-1 (археологија, посветен на А. Јовановић) (2011): 129 – 155.

Проева, Наде, Македонската цивилизација во очите на ЕУ-бирократите, Меѓународна научна конференција на Институтот за историја и археологија, при Факултетот на образовни науки, Универзитет Гоце Делчев – Штип, 23.11.2023, во печат.

Proeva, Nаdе, La stèle funéraire datée de l'année 325/6 de n.è. et les stèles d'antiquité tardive de la région de Tikveš en Macédoine, paper presented at the International conference The Age of Tetrarch, 4 - 9 octobre 1993, in Dragoslav Srejović (Ed.) The Age of Tetrarch, ed. D. Srejović, Beograd : Srpska Akademija Nauke i Umetnosti, 1995, 284-293).

Proeva, Nаdе, Sur l'iconographie des stèles funéraires du "type Tikveš" en Macédoine à l'époque romaine, paper presented at the International conference, Sepulkralna skulptura zapadnog Ilirika i susjednih oblasti u doba Rimskog Carstva : 27. 30. rujna 2009, Split in edѕ. N. Cambi, G. Koch), proceeding Funerary sculpture of the western Illyricum and neighbouring regions of the Roman Empire, (Split : Književni krug, Split, 2013, pp. 679 – 708).

Proeva, Nаdе, Les stèles funéraires decorées de pins et de pommes de pin en Haute Macédoine, article présenté au Xe colloque international sur l'art provinciale romain, 21-23 mai 2007 Arles et Aix-en-Provence) in Les ateliers de sculpture régionaux : techniques, styles et iconographie, Actes du Xe colloque international sur l'art provinciale romain, Actes du Xe colloque international sur l'art provinciale romain, eds. V. Gaggagis-Robin and A. Hermary and M. Reddé, Cl. Sintes (Aix-en-Provence : Centre Camille Jullian - Arles and Musée départemental Arles antique 2009): 363-375, pl. 1-5.

Proeva, Nаdе, On the Names of Thracia and Eastern Macedonia, ΚΡΑΤΙΣΤΟΣ Сборник в чест на професор Петър Делев (KRATISTOS Volume in honour of Professor Peter Delev), София (2017): 75 – 82.

Renard, Michel - Carl Deroux, Attis doubles et triples de Yougoslavie et d’ailleurs, in Hommage à R. Schilling (Coll. d’études latines, XXXVII), Paris 1983, 203-204.

Robert, Louis, Inscriptions mal classées, 4. Autel funéraire à Thyatire, Hellenica X (1955): 247-256.

Scalco, Luca, Ritratti funerari di famiglia tra Roma e le Alpi: Costruire la memoria personale nell’Italia romana (Padova: University Press, 2022).

Срејовић Драгослав - Александрина Цермановић, Речник грчке и римске митологије (Београд: Српска книжевна задруга, 1989).

Чаусидис, Никос, Манихејско толкување на римските споменици од т.н. « кавадаречка група, Македонско наследство/Macedonian heritage, IV/11, (1999) 3-78, препечатена во Дуалистички слики (Скопје: НИК Лист 2003, 21-77, со додаток VI и VII 79-87).

Извори и кратенки:

Вулић, Н., Антички споменици наше земље, Споменик Српске Краљевске Академије, LXXI, (1931): 1-259.

Вулић, Н., Антички споменици наше земље, Споменик Српске Краљевске Академије, LXXV, (1935): 1-92.

Вулић, Н., Антички споменици наше земље, Споменик Српске Академије Наука, XCVIII (1941 -1948): 1 – 34.

Columella, de re Rustica 3.10.11.

IG X, II, 1 = Inscriptiones Graecae, Epiri, Macedoniae, Thraciae, Scythiae, vol. X, pars II: Inscriptiones Macedoniae, fasc. I Inscriptiones Thessalonicae et vicinae, Berolini, 1972, Carolus Edson,

IG X, II, 2 = Inscriptiones Graecae, Epiri, Macedoniae, Thraciae, Scythiae, vol. X, pars II: Inscriptiones Macedoniae, fasc. II Inscriptiones Macedoniae septentrionalis, sectio prima: Inscriptiones Lyncestidis, Heracleae, Pelagoniae, Derriopi, Lychnidi, Berolini, 1999 , Papazoglou, F. (ed.)

P. Ovidius Naso, Metamorphosis, VIII, 628 – 730; превод од латински на македонски (Басотова Љ): Овидиј Насон, Преобразби, Скопје, 2022.

Ovidius, Herоides, II;

Plinius, G. Secundus, Haturalis Historia.

Sappho, Lyricca.

Свето Писмо на Стариот и Новиот Завет (Скопје: Британско и инострано Библиско Друштво во соработка со Македонска книга, 1991)

Преземања

Објавено

2023-12-31

Како да се цитира

Проева, Н. (2023). ЗА ОДРАЗОТ НА ЕДНА ФРИГИСКА ЛЕГЕНДА НА НАДГРОБНИТЕ СПОМЕНИЦИ НА МАКЕДОНЦИТЕ ОД РИМСКО ВРЕМЕ . BALCANOSLAVICA, 52(1, 2), 13–26. https://doi.org/10.58301/BM23591-213p

Издание

Секција

Прилози